He aha te whakamahi wai ki te tāone? Kei te tāone ināianei he tikanga motuhake ki te whakaihiihi i ngā tipu ki tētahi pāmu. E āwhina ana i ngā kainoho e tipu ai i te nui o ngā kai i tētahi ara hihiri, i tētahi ara āwhina. Kei te kitea e mātou i tēnei wā me pēhea te whakamahi ake i te wai arataki ki te tāone e āwhina ai i ngā kainoho kia whiwhi i ētahi atu hua ki te nui ake, ki te pai ake hoki i ā rātou tipu!
(Kua kitea e koe he pāmu rahi ki te maha o ngā here i tipu mai ana i ngā rārangi torotika? Ko te take, kei te waihanga ngā kaiheke i ā rātou here ki te tikanga whakapīroiroi tōkupu. Ki te whakapīroiroi tōkupu, ko te wai ka pakaru tōtika ki runga i ngā here e tipu mai ana, nō reira ka hua tētahi rakau i te wai e hiahiatia ana kia tipu ake ai te pai me te kaha. Kātahi ka āwhina i ngā kaiheke kia eke ki te hua tino nui o ā rātou here, kia tipu ake ai te nui ake o te kai hei whangai i te nui ake o te tangata!
Kei te timata ngā kainoho katoa ki te whakamahi i ngā tikanga whakapai ai i te wai ki te whakatipu i ā rātou tāone kai ki te ara e mau here ana. Ko reira, ko rātou te kaitiaki i te whenua me te taiao i te whakatipu i te nuinga o te kai.” Ki te whakamahi ake i te whakapai wai, ka taea e ngā kainoho te tiaki i te wai, te pāpaku i ngā utu hiko, me te noho pakaru o te one. Ngā mea katoa e pai ana kia mahi hei pupuri i te hauora o tātau whenua mō ngā uri o ātau uri anō, me te itinga.

He nui ngā painga e hua ana i ngā punaha whakapai wai ki ngā kainoho. Ko tētahi o ngā painga nui ko te āhua whakawhitinga o te wai mō ngā tāone kai i tētahi ara atu. Ko reira, ko te āhua o ngā kainoho ki te whakatipu i te nuinga o te kai ki te itinga o te wai, he pai hoki ki te taiao. Ko ngā punaha whakapai wai anō hoki e whakamāmā ai i te oranga o te kainoho i te wehe i ngā utu mahi me te taea e te kainoho te whakapai i te kai ki te arataki. Nā reira ka whai wāhi nui ake te kainoho ki te mahi i ērā atu mea e hiahiatia ana e rātou ki te mahi ki te wāhi noho.

Mō ērā e tipu ana i ngā kaunga, ko te wai ko te ora, kāore he whakapono? Ko te whakawhitinga wai ki te karu pūtahi e whakaahei ana i ngā kainuku ki te whakamahi i te wai me te whakahaere i te ara e ū hoki ai te wai – ki ngā pirau o ngā tipu. Nō konei, kāore ngā kainuku e haruru i te wai ka taea hoki e rātou kia eke te wai ki hea e hiahiatia ana kē atu. Mā te iti ake o te wai e whakamahia ana, me te mārama ake i tana whakamahinga, ka taea e ngā kainuku te tipu i ngā tipu hauora ake, i te wā e tiaki ana i te taiao.

Kua nui ake te whakamahinga o ngā taputapu hiko, kua pai ake hoki te whakamahi ake i te wai arataki ki te tāone mā ngā kainoho. Inaianei, ki te āwhina mai o ngā kaiwhakamahi hiko me te whakahaere pūnaha rorohiko, e āwhina ana i ngā kainoho kia whakahaere i ā rātou ake pūnaha wai arataki mai i tetahi wāhi, te whakahaere i te rere o te wai me te āngā ki te pato noa i ngā pātene. E āwhina ana i ngā kainoho kia nui ake te hua o rātou mā te tuku i ā rātou tipu i te wai e hiahiatia ana i te wā e hiahiatia ana, ā, ka hua mai i te nui ake o ngā hua me te whai kounga ake o ngā kai.