Ko tēnei pūnaha wai whakapāpā i te rā he whāinga hou hei whakamāngai i te whakamahinga o te wai i te ahua, mā te whakamāhi i te pūhiko o te rā. I tēnei wā, i te nuinga o ngā kaiwhakamahi me ngā kaiwhakamāngai i te ahua, kei te nui ake te whakamāhinga o te whakamāngaritanga me te whakamāhua, ko te mātauranga i ngā āhuatanga me ngā whakamāhi pūkore o ēnei rākau whakapūmau i te wai he mea matua. Ka whakamātautia ēnei pātai tūmatanui: te whakamātautau i ngā utu, ngā raruraru e ono, ngā tohutohu mō te whakamahi, te whai i ngā kaiwhakato pūmau, me te whakamātautau i ngā pūnaha rerekē hei whakamāna i ngā hiahia tūmatanui o te ahua.
I te whakamātautau i te utu o ngā pūnaha whakamātātutanga o te wai mātātutanga o te rā, me whakaaro ngā kaihoko i ēnei āhuatanga matua e pa ana ki te utu. Tuatahi, ko te momo pūnaha, ahakoa he pūnaha tuanui, he pūnaha rereke, ka whāia ngā utu. Ko ngā pūnaha tuanui he nui ake ngā utu tuatahi, engari ka taea te whakamātātutanga o te wai i ngā wāhi whānui.
Ko te tuarua, me whakamātautau ngā kaihoko i te kapae me te rahi o te pūnaha i runga i ō rātou hāinga āwhina. Ko ngā pūnaha nui, me ngā wāhi whānui ake, ka whāia ngā utu ake i te whānui ake o ngā hāinga mō ngā kōpae me ngā mahi whakamahi. I tēnei, ko te kounga o ngā wāhanga, pērā i ngā pānui o te rā, ngā pūmā, me pūnaha waihori pūnaha ngā upoko, ka rerekē tonu. Ko te whakamahinga i ngā kōpae kounga teitei he whakamārama i ngā tau maha i te iti ake o ngā mahi whakamātātutanga me te whānui ake o te whānuitanga o ngā mahi.
I tēnā, me whakauru ngā utu whakamahi. Ānei ngā kaiwhakamahi e taea ana te tuku i ngā ratonga whakamahi, ā, ānei anō ngā kaiwhakamahi e taea ana te tuku i ngā taputapu anake. He mea nui kia tātai ngā utu māmā hei whakamārama i ēnei utu. I te mutunga, whakaaro mai i ngā whakamāngungu o te kāwanatanga, i ngā tāpae rānei mō ngā whakamahi i ngā rākau rā, ā, ka taea ngā utu tuatahi te whakamāmā.
Ngā pūnaha wai hāere mai i te rā, ahakoa te pai o ngā mahi, he rite ki ngā raruraru maha e pa ana i ō rātou mahi. Ko tēnei tēnā te raruraru: he iti ngā rākau rā i te āhua o te āhua o te tau, i te wāhi rānei. Kia whakamāmā ai tēnei, me whakamātau kia tika ngā pānā o te rā kia whakamāhinga i te mātā o te rā i te wā katoa o te rā. Ko te whakamāhinga i ngā rākau rā i ngā wā katoa, ko te whakarereke i ngā āhua o ngā pānā, he ara hei whakamāmā i te whakamāhinga.
Ko tēnei ānō he raru e maha ngā kaiwhakamahi e whakamātau ana, ko te hinga o te pampā, e wāhi ana i ngā take maha tēnei, tātai hoki i te kore o te hāngā o te hiko, i ngā hinga o ngā wāhanga. Me whakamātau ngā pampā i ngā wā e tātai ana kia mātauranga ai ngā mahi o ngā pampā, me te whakamātau hoki kia pai ngā mahi o ngā wāhanga katoa.
I tēnei hoki, ka rere ngā wāhi o ngā rārangi wai, e whakamāngai ana i te wai, me te iti i te whai hua. Me whiriwhiri ngā kaihoko i ngā kōpae o te kounga teitei hei whakamātautau, me te whakamātau anō i ngā wāhi hono hei whakamātautau i ngā tohu o te whakamāmā, o te hinga rānei. Ko te whakamahi i tēnei pūnaha whakamātautau pūtahi whakarite i te pikopiko he whakamātautau hoki hei whakamātautau i ēnei raru i mua tonu, kia taea ai te whakamātua i ngā whakamātua.
Ko te whakamahi i tēnei pūnaha wai whakarere mai i te rā, he mea nui kia whakamāhinga ai ngā hua. Timata mai i te whakamātautau i te wāhi kia mātauranga ai te whakamāhinga pai rawa atu i runga i te āhua o te whenua, i ngā momo kai, me ngā rākau wai e wāhi ana.
I tē wā e whakamāmātia ana te rārangi, he mea nui te whakamārama i te wāhi mā te whakakore i ngā here katoa, ā, te whakamātau hoki kia tāwhai te whenua i ngā wāhi e whakamahinga ana ngā wāhanga. I te wā o te whakamahi, whai ngā taupānga a te kaiwhakamāhi i ngā whakamāramatanga, īngari i ngā wāhi e whakamahinga ana ngā pānā o te rā, ngā pūma, me ngā upoko o ngā wāhi hāngai.
Ko te whakauru i tēnei pūnaha whakamārama mātauranga he whakamāngōnga i te whai hua, ā, he whakamāngōnga hoki i te whakamārama i ngā wā, me te whakamātau i te wehenga o te wai. He uaua tonu tēnei i te whakamātau i ngā āhuatanga o te āhua, ā, hei whakamātau hoki kia whāia ngā tāwhai kia whāia ngā tāwhai kia kaha, kāore he whakamātautau.
I te mutunga, i muri i te whakamahi, whakamātau i te pūnaha kia whāia ngā raruraru e taea ana. Whakamātau i te pūnaha i ēnei rā e toru hei whakamātau kia tika ngā mahi katoa, ā, whakamāhi ngā whakamātua e hiahiatia ana.
Te rapu i tēnei wā i tēnei kaiwhakamātautau mō ngā pūnaha whakamātāutau mā te wai, e whakamāhinga ana i te rā, e hiahiatia ana te whakamātautau kaha me ngā whakamātautau. Timata mai i te rapu i ngā kaiwhakamātautau e whakamāhinga ana i te ingoa pai i te ao o ngā taputapu āwhina i te ahua, ā, ākene pea ngā kaiwhakamātautau e whakamāhinga ana i ngā hanga rā. Tirohia ngā kaiwhakamātautau e whakamāhinga ana i te wheako nui, ā, ko ngā kaiwhakamātautau e whakamāhinga ana i te whakamātautau kaha he nui ake ngā whakamātautau o ngā hua kounga.
He pai ake te tono i ngā whakamātautau me ngā tauākī mai i ngā kaiwhakamātautau e whakamāhinga ana kia mārama ai ngā whakamātautau o ngā hua i ngā whakamātautau ā-taiao. I tua atu, he tika hoki te whakaaro ki ngā kaiwhakamātautau e whakamāhinga ana i ngā āwhina kiritaki katoa, tae atu hoki ki ngā ratonga whakamahi me ngā āwhina i muri i te hoko.
Ko ngā whakamātautau hāpaiti me ngā whakamātautau āwhina hoki he wāhi pai hoki hei rapu i ngā kaiwhakamātautau, ā, he pai hoki ngā whakamātautau kia whakamāhinga ai ngā kaiwhakamātautau i tēnei wā, ā, kia kitea ai ngā hua i te whakamātautau. Ko ngā pūnaha ipurangi me ngā fōrum o te ao hāpaiti anō hoki e tuku ana i ngā whakamātautau me ngā tohutohu, ā, he whakamātautau anō hoki i te whakamātautau i ngā kaiwhakamātautau.
I tē whakamātautau i ngā pūnaha o ngā kōpū wai mā te rā, he mea nui te whakamātautau i ēnei āhuatanga e tātari ana i ō whāinga hākari. Tīmata ki te whakamātautau i te whānuitanga o te whakauru wai o te pūnaha; me tātari tēnei i ngā hākari kia whakamātau ai te tipu pai.
Kātahi ka whakaaro ki te pānga o ngā pānā o te rā. Ko ngā pūnaha e whai ana i ngā tau o te hurihanga hiko he pai ake i ngā wāhi e iti ana ngā whānui o te rā. I tē mutunga, whakamātautau hoki i ngā tātai o ngā pūmāheke e whakamahinga ana i te pūnaha, ko ngā pūmāheke e whai ana i ngā tau o te pānga he iti ake ngā whānui o te hiko me ngā utu mahi.
Ko ngā whiringa whakamātua anō hoki he mea nui. Ko ētahi kaiwhakamāhi e tohu ana i ngā whakamātua e whai ana i ngā tikanga hākari rerekē, i ngā hākari rerekē rānei. Ka whakapai ake tēnei i te pānga o te pūnaha, ā, ka whakamānu ake anō ngā rākau.
I te mutunga, kaua e whakamāhinga i ngā rārangi whakamānui me ngā ratonga i muri i te hoko i te whakamātautau i ngā kōwhiringa. He rārangi whakamānui pūmau he whakamārama kia rere kē ngā whakaaro, e whakamārama ana i te kaha o te kaiwhakamahi i tōna kounga o ngā hua me tana whakaaetanga ki te whakamāmātanga o te kiritaki.
Mā te whakamātautau i ēnei āhuatanga i te tātai, ka taea e ngā kaihoko te whiriwhiri i tēnei pūnaha wai whakapāpā i te rā, he pūnaha e whakamāna ana i ō rātou hiahia tūmatanui i te ahua, ā, e tautoko ana i ngā whāinga o te whakamāngaritanga me te whakamāhua i te wā roa.