Me pēhea ngā Pūnaha Whakamātua Āpiti i te Whananga Tāwhai o ngā Pāmu Tauhokohoko Ōkawa

I te whenua hou o te whānanga ā-hāpaiti, ko ngā take o te whai hua, o te whai pūmau, me ngā whāinga o te whakamātautau i ngā rākau kia taea ai te whakamātautau i ngā rākau, ngā take matua o te angitu. I te piki ake o te hiahia ki ngā kai i te ao, ā, i te iti ake o ngā rākau, kei te whakamāhi ngā kaiwhānanga i ngā rākau mātauranga hei whakamāhua i ngā hua, ā, hei whakamāmā i ngā pānga ki te taiao. I waenganui i ēnei rākau, ko ngā pūnaha o te wāhanga o te wāhanga—i mōhiotia hoki hei pūnaha o te wāhanga o te wāhanga—kua whanake hei kaha whakamātautau, e whakamāhinga ana i ngā kaiwhānanga ā-hāpaiti kia whakawhitinga i ngā whāinga tātai, ā, kia whakamātautau i ngā whāinga hou o te mahi. Mai i ngā mara nui o ngā kaiwhānanga, ki ngā kaiwhānanga uaua, kua whakamātautau ēnei pūnaha i te whakamāhi i te wai, i ngā tāngata, me te whenua, ā, kua whakamātautau i tō rātou tūranga hei wāhanga matua o ngā whānanga ā-hāpaiti o tēnei wā.

I tōna pūtake, he pūnaha whakamakuku hurihuri he hanganga miihini, hurihuri e tohatoha ana i te wai puta noa i ngā mara ahuwhenua. He mea tito mai i tētahi pūwāhi hurihuri pokapū e hono ana ki tētahi raupapa paipa e mau ana i te tauhiuhi, ka neke te pūnaha i roto i tētahi tauira porowhita, e kapi ana i ngā wāhi whānui me te whakamakuku tika, ōrite. He rerekē ki ngā tikanga whakamakuku waipuke, whakamakuku awa rānei tuku iho, he nui te mahi, ā, he ngāwari ki te para wai, ka whakamahia e ngā pūnaha hurihuri te tika o te hangarau hei tuku tika i te wai ki te rohe pakiaka o ngā hua—kia pai ai te makuku me te whakaiti i te rere me te mimiti. Ko tēnei panonitanga matua i roto i te tikanga whakamakuku te wāhi tuatahi o te whakamana: te mahi nui ake me te iti iho, he painga nui i tēnei wā o te korenga o te wai.

Ko tēnei tēnā o ngā huarahi mātua i whakamāhinga ai ngā rākau whakamātautau pūtake i ngā mahinga tauwhenua ā-hāpaiti, arā, te whakakaha i te whai wāhi. Ko ngā pāmu ā-hāpaiti, e rere kē ana i ngā rākau hekete, he rākau mano hekete, e hiahiatia ana ngā whakamātautau whakamātautau e whakamātautau ana i ngā wāhi nui i te wā kotahi, i te wā hāngai hoki. Ka tūhono ngā rākau pūtake ki tēnei: ko tēnei rākau pūtake nui e whakamātautau ana i ngā hekete e rere kē ana i tēnei huri, ka whakakore i te hiahia ki te whakamāhi i ngā kaimahi hei whakamātautau i ngā rākau whakamātautau, hei whakamātautau i ngā awa whakamātautau. Ko tēnei whakamāhinga e whakawātea ana i ngā kaimahi o te pāmu kia whai wāhi ki ngā mahi uaua ake, pērā i te whakamātautau i ngā rākau, te whakamātautau i ngā pākanga, me ngā whakamātautau i te whakamātautau i te whakamātautau—ngā mahi e whai pānga ana ki te whakamātautau i te whakamātautau me te whakamātautau. He tauira, ko tēnei pāmu hekete 100 e taea ana te whakamātautau e tēnei rōpū kaimahi i ngā rā, ā, e taea ana te whakamātautau e tēnei rākau pūtake kotahi i ngā haora, ka whakamāmā i ngā utu kaimahi, ka whakakaha i te whai wāhi katoa.

I tē rere kē i te whai hua, ko ngā pūnaha whakamātua o te whakamātua i te pūrākau he tohu mō ngā kaiwhakamahi kia whakamāhinga ai ngā rākau, he pou matua o te whakamahinga o ngā mahi tauwhenua. Ko te wai he rākau taonga rawa atu i ngā mahi tauwhenua, ā, ko ngā ara whakamātua tāwhai i tēnei wā e whakamāhi ana i te 30–50% o te wai i te rere, i te whanake, i te whakamātua kē rānei. Engari, ko ngā pūnaha whakamātua i te pūrākau i whakamāhinga kia tukuna ai te wai i te whakaahua kaha. Mā te whakamāhinga i te pākihi o ngā kōpae wai, i te rahi o ngā pāpā, me te hāere o te whakamātua, ka taea e ngā kaiwhakamahi te whakamāhinga i te whakamātua kia tātai ai ki ngā hiahia o ō rātou rākau—ā, he rākau paku rākau, he rākau rākau rānei. Ko tēnei whakaahua kaha e whakamāhi ana i te wai kē, ā, e whakamāhinga ana hoki kia tātai ai te wai e hiahia ana ngā rākau kia ora ai, e whakamāmā ana i te pākiko, ā, e whakapai ake ana i te whakaheke o ngā rākau. I ngā wāhi e iti ana te wai, ko tēnei whakaahua kaha hei whakamāhinga i te nui o ngā mahi hei rerekē i waenganui i te hua o te whakamāhinga o ngā rākau me te hinga o ngā rākau.

Ko te whakamāmā i ngā utu he ara anō hinga tonu hei whakamāhinga i ngā kaiwhakamahi tauhokohoko i ngā pūnaha whakamātautau. Ahakoa he nui ake te tāpoi tuatahi i tēnei pūnaha i tēnei wā i tēnei āhua o ngā hāhā, he nui ngā whakamāmā i te wā roa. Ko ngā utu iti ake i te mahi, ngā utu iti ake i te wai, me ngā ngākau pāpaku ake i ngā hua kai i te whakamātautau iti, me te whakamātautau nui, katoa ngā mea nei e whakawhitinga ana i te whiwhinga mai i te tāpoi (ROI). I tēnei, ko ngā pūnaha whakamātautau he pūnaha mātātini, ā, he iti ngā mahi whakamātua, īnā ko ngā rākau whakamātautau hou e whakamahinga ana. Kua whakauru kē ngā pūnaha whakamātautau mātātini ki ngā kaiwhakamahi i ngā kaiwhakamātautau, i ngā pūnaha IoT (Internet of Things), e whakaae ana kia whakamātua ngā rākau i te whānui o te wai i te oneone, ngā āhuatanga o te ātea, me ngā hua o te whakamātautau i te wā o tēnei. Ko tēnei whakaaro e whai ana i ngā rākau e whakamāhinga ana i ngā kaiwhakamahi kia whakamātautau i ngā whakatau, kia whakamāmā ake i te whakamātautau, me te whakamātua i ngā rākau—ā, i te mutunga, kia whakamāmā ake i ngā utu o te mahi, me te whakapakari ake i te whiwhinga.

Ko te whānuitanga he tauira anō o ngā whakamāhua e tātari ai i ngā pūnaha whakamāhua ā-pivot hei mea tāwhai hoki mō ngā whakamahinga tauhokohoko ō nei wā. I te pakeke ake o ngā pāmu i te rahi, ka rere kē ngā tikanga whakamāhua tātai i ngā wā o mua, ā, ka iti ake ngā hua. Heoi anō, ka taea ngā pūnaha ā-pivot te whānui, te whakamāmā, te whakamāhua i ngā wāhi nui ake mā te tāpiri i ngā wāhanga tuarua o ngā rorohiko, i ngā ā-pivot ā-taumata, i ngā ā-pivot ā-taumata. Ko tēnei whānuitanga e whakamārama ana i ngā kaiwhakamahi kia whakamāmā i ngā hiahia o te pāpātanga—hei tauira, te whānui i ngā wāhi whakamāhua, te whakamāmā i ngā momo hua—kāore he hāngā i te whakamāmā i ngā pūnaha whakamāhua katoa. Mō ngā kaiwhakamahi tauhokohoko e whai ana i te whānuitanga o ngā mahi, ko ngā pūnaha ā-pivot he whakamāmā, he whakamāmā mo ngā wā ki muri, e whānui ana i tēnei pakihi.

I tēnā, ngā rākau whakamātautau hurihuri (pivot irrigation systems) hāngai ana ki te whakamātautau i te kounga o ngā hua, me te whakamātautau i te tau o ngā hua, ānei ngā āhua e rua nā te hiranga mō te anga whanui. Ko ngā whakamātautau kāore i te whakamātautau—hei tauira, mai i te hapa o te tangata, i te rere kore o te wai, i ngā rerekētanga o te āhuarangi—e whakawhitinga ana i ngā rerekētanga o te tipu o ngā hua, i te iti atu o ngā hua, me te iti ake o te kounga o ngā hua. Ko ngā rākau whakamātautau hurihuri e whakakore ana i ēnei rerekētanga, i te tuku i te wai i te rere tonu i te pūhi katoa, kia whakamātautau ai kia rite ngā wāhanga katoa o te wai hei whakamātautau mō ia rākau. Ko tēnei whakamātautau e whakawhitinga ana i te rite o te matua o ngā hua, i ngā hua nui ake, me ngā hua kounga ake—kātahi ngā mea katoa e hiahiatia ana mō ngā kaiwhakamahi whenua kia whai wāhi ki ngā pāpāriki o te ao. He tauira, i te whakamahinga o ngā kōrīni, i ngā whētī, ko te whakamātautau rite mai i ngā rākau whakamātautau hurihuri e whakapānui ai i ngā hua i te 10–20% i ngā ara tātai, ā, i te whakapānui hoki i te kounga o ngā kōrīni, me ō rātou whai wāhi ki te pāpāriki.

I tēnei wā i tēnei āhuatanga o te whai hua, kāore he whakamārama anō i te whai hua, engari he mea e hiahiatia ana, ko ngā rākau whakamātautau i te wāhi e whakamātautau ana i ngā pātaka kai hoki he wāhanga matua i te whakamāmā i te āhua o te taiao o ngā pātaka kai mātātoko. Mā te whakamāmā i te whakamātautau i te wai, te whakamāmā i te rere (e whakawhitinga ana i ngā hua whakamātautau me ngā hua whakamātautau ki ngā awa), me te whakamāmā i te whakamātautau i te hiko (ko ngā rākau whakamātautau o tēnei wā he rākau hiko e whakamātautau ana i te hiko, he rākau hiko e whakamātautau ana i te hiko o te rā), ānei ngā rākau e āwhina ana i ngā kaiwhakamātautau kia whakamātautau ai i ngā pātaka kai i tēnei āhuatanga. Ko tēnei kāore noa i te whakamāmā i te taiao, engari ko tēnei hoki e whakamāmā ana i te hiahia a ngā kaihokohoko mō ngā kai e whakamātautau ana i tēnei āhuatanga. Ko ngā kaiwhakamātautau mātātoko e whakamātautau ana i ngā rākau whakamātautau i te wāhi e whakamātautau ana i ngā pātaka kai e whakamātautau ana i ngā pātaka kai i tēnei āhuatanga, ā, ko tēnei te whakamāmā i tēnei āhuatanga i te wāhi o ngā kai.

Ko te whakauru i ngā pūnaha hāngā i whakamāhorahia ake i ngā pūnaha whakamātautau o te wāhi tāwhai, ā, ko ngā pūnaha tāwhai ō nei e whakamāhinga ana i te rorohiko, i ngā wāhanga pūkoro, kia whakamāhinga ai ngā kaiwhakamahi i ngā tāwhai mai i tēnei wāhi, i tēnei wāhi, i tēnei wāhi. Ko ētahi pūnaha hoki e whakamāhinga ana i te AI (Tohu Āhua) hei whakamārama i ngā āhua āhua o te āhua āhua, ā, hei whakamāhinga i ngā tāwhai, kia mātua ngā taonga kia whiwhi i te wāhi o te wai i te wā e tika ana. Ko tēnei āhua o te whakamāhinga me ngā whakamāhinga kāore noa i te whakamāhinga i ngā wā, engari hoki i te whakamāhinga i te whakamāhinga o ngā hāngā, kia mātua ngā tāwhai.

I te whakamātautau, ko ngā rākau whakamātātutanga he rākau mātātutanga kia wāhi ai ngā tāwhai—ko ngā rākau whakamātātutanga he kōkiri mō te whakamātātutanga i te hākinakina tauhokohoko o tēnei wā. Mā te whakapakari i te whaihua, te whakamārama i te whakamāhi i ngā rākau, te whakamāmā i ngā utu, te whakarere i te whānuitanga, te whakarite i ngā hua tāwhai, me te whakamārama i te whaihua, ko ēnei rākau e whakamana ana i ngā kaihākinakina kia whakawhitinga i ngā whāinga o te hākinakina o tēnei wā, me te ora tonu i tēnei pāpara o te ao. I te haere ake o ngā whanonga pūtaiao, ka whakamāmā ake anō ngā rākau whakamātātutanga, e whakapai ake ana i ngā whaihua mō ngā kaihākinakina tauhokohoko. Mō ngā tāngata e rapu ana i te whakamāmā i ō rātou mahi, te whakapakari i te whaihua, me te hanga i tēnei ao whaihua ake, kāore te whakamātātutanga i te kōwhiringa anake—ko tēnei he whakamātātutanga matua e whakahaere ana i te angitu.